Bireysel Emeklilik Sisteminde Otomatik Katılım (Zorunlu BES) -2

Bireysel Emeklilik Sisteminde Otomatik Katılım (Zorunlu BES) -1. bölümü okumak için TIKLAYIN

Bireysel Emeklilik Sistemine yapılacak eleştiriler iki eksende toplanmaktadır:

 

  • Bireysel Emeklilik Sisteminin geneline yapılan eleştiriler
  • Bireysel Emeklilik Sisteminde Otomatik Katılım Sistemine yapılan eleştiriler

 

Genel Eleştiriler

  • Fon getiri performansları beklentileri karşılayacak seviyede değildir.

Açıkça ifade etmek gerekir ki, maalesef Bireysel Emeklilik Şirketleri Devlet Katkısının arkasına sığınmaktadırlar. Sistemden devlet katkısını çekip çıkardığımız zaman birçok fonda Mevduat getirisi kadar bir kazanç dahi kalmamaktadır. Devlet Katkısının olması gerektiği kabul edilmelidir. Ancak devlet tarafından verilen teşvik de şirketlerin müşteri memnuniyeti sağlama konusundaki güdülerini ve reflekslerini bozmaktadır. Bunu da görmek gerekmektedir ve bu bozukluk giderilmelidir. Bunun için Bireysel Emeklilik Fonları bazında bir Performans Eşiği Standardı getirilmelidir. Çeşitli yatırım araçlarının dönemsel getirileri, konjonktürel durum ile birlikte göz önüne alınarak dönemsel olarak bir eşik belirlemeli, bu eşiğin altında getiri sağlayan şirketler cezalandırılmalıdır. Örneğin, 2017 yılının ilk altı ayında nominal bazda %7 getiri performansı Otorite tarafından kabul edilmiş ve belirlenmiş olsun. Bunun altında kalan şirketlere, karşılık ayırma, yeni katılımcı alma kısıtlamaları, (tekrarı halinde lisans iptaline kadar) vb yaptırımlar getirilmelidir.

  • Fon seçimi gibi zor bir karar alma yükü bireysel tasarruf sahibine bırakılmamalıdır.

Ortalama bir vatandaşın risk algısına göre makul ve rasyonel bir fon karması oluşturacağı beklentisi gerçekçi değildir. Fon seçimi gibi zor bir kararı bireysel tasarruf sahibine bırakmak, aslına bakılacak olursa yukarıda bahsedilen getiri yetersizliği konusundaki başarısızlığın faturasından kurtulmak isteyen şirketin bu faturayı bireysel katılımcıya yüklemek istemesinden başka bir şey değildir. Şüphesiz fonların bir kısmı diğerlerine göre daha iyi getiri sağlayacak, ancak tesadüfen bu fonu seçmeyen katılımcıya “bakın biz iyi getiri sağlıyoruz ama siz yanlış fonu seçiyorsunuz” denilecektir. Bu nedenle, sistemde getiri araçlarına göre fonlar bu kadar karmaşık olarak nihai katılımcıya sunulmamalıdır. Ya da bu kadar çeşitli alternatif olacaksa dahi, bir adet Standart Fon oluşturulmalı, performans eşiği takibi de bu fon için yapılmalıdır. Fon yönetimi konusunda bilgili ve kendine güvenen bireysel katılımcı ise kendi tercihine göre fon karması oluştursun ancak performans eşiği korumasında da yararlanmasın.

 

Bireysel Emeklilik Sisteminde Otomatik Katılım Sistemine Eleştiriler

  • Sistemde Emeklilik Şirketi seçimi işletme sahibine (işverene) bırakılmaktadır. Sektördeki emeklilik şirketlerinin birçoğunun banka iştiraki olduğu, bu bankaların da firmalar (işverenler) ile kredi vs. yoğun ilişki içinde olduğu göz önüne alındığında, otomatik katılımın, bankalar ile işverenler arasında çeşitli konuların pazarlık maddesi haline geleceği kaçınılmazdır. Bu nedenle, şirket seçimi bireysel emeklilik katılımcısında olmalı ve diğer sistemde olduğu gibi şirket değiştirme mümkün olabilmelidir.
  • Sistem zorunlu olmaktan çıkarılmalıdır. (İşverenler bordrodan otomatik katılımı sağlayacak sistemi hazır etmeli, ancak işçinin açık rızası olmadan kesinti başlamamalıdır.) Bunun böyle yapılması, kötü etkiler bırakan ve en ağır eleştirilerin geldiği “zorunlu” algısını da ortadan kaldırmış olacaktır.

Bu ve buna benzer revizyonların yapılması sağlıklı olacaktır. Yoksa bunları gerçekleştirmeden, özellikle kimi mecralarda yüksek sesle ve pervasızca dile getirilen “sistemi tamamlamak için zorunlu işveren katkısı da getirilsin” gibi son derece mantıksız ve yersiz önerilerin dikkate alınması çalışma hayatının diğer alanlarında çok daha kötü sonuçlar doğuracaktır.

You may also like...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir